Smeseno horo | Смесено хоро 🇧🇬

Dit stuk ken ik van oorsprong uit de Ierse folkscene. Volgens de discussie op The Session, heeft Planxty het voor het eerst opgenomen – echter zijn er nog veel meer. Ik begreep het ritme in de eerste plaats niet, ik kon het niet plaatsen binnen het Bulgaarse idioom. Maar toen ik de oorspronkelijk Bulgaarse opname van Sadovskata grupa hoorde (zie onder), was het mij duidelijk. Ook voor Bulgaarse begrippen is dit een ritmisch ingewikkeld stuk! Hieronder doe ik een poging het uit te leggen.

In de Bulgaarse volksdansmuziek kan je maten namen geven: 2+2+3 voor de râčenica, 2+2+3+2+2 voor de kopanica, 2+3 voor de pajduško, etcetera. Over het algemeen worden die onregelmatige maten dan het hele nummer consequent volgehouden. Echter hier niet helemaal.

Deze Smeseno horo – vertaald gemengde dans – bestaat volgens mijn interpretatie uit drie onregelmatige Bulgaarse basismaten:

  • De bučimis, een vijftiendelige maat met als structuur 22 22 3 22;
  • De dajčovo, een negendelige maat met als structuur 22 23;
  • De grânčarsko, een negendelige maat met als structuur 23 22.

De negendelige maten zijn in dit stuk altijd samen gecombineerd tot een achttiendelige maat. De combinatie is dajčovo + grânčarsko, dus 22 23 + 23 22. Dit is de basismaat van dit stuk. Echter wordt deze basismaat in de twee hoofdthema’s voorafgegaan met de vijftiendelige bučimiš-maat. Die thema’s hebben dus als structuur bučimiš + dajčovo + grânčarsko, ofwel 22 22 3 22 | 22 23 23 22 (of misschien beter 222 2322 | 222 3 2322, maar dat staat open voor discussie). In de bladmuziek noteer ik de noten nog net iets anders, vier zestienden groep ik samen. Dan wordt deze combinatie dus 44 34 | 4 23 23 4.

Speciaal voor Dick: dat vertaalt zich in kopje kopje kopje kopje schoteltje kopje kopje kopje kopje kopje schoteltje kopje schoteltje kopje kopje.

Deze muziek is in principe niet gemaakt om op te dansen, maar het kan wel. Welke choreograaf durft het aan?

Pajduško horo | Пайдушко хоро 🇧🇬

Deze muziek van Trajčo Sinapov is naar mijn mening een van de mooiste pajduško melodieën die er zijn. Ik heb deze melodie voor het eerst gehoord toen ik de eerste Balkanton platen kon lenen. Ik was meteen verkocht en heb de melodie opgeschreven en geprobeerd te spelen.

Hoewel majstor Sinapov bekend staat om zijn soepelheid en vooral zijn snelheid, ligt de melodie goed op accordeon en is de moeilijkheid vooral om de pajduško lichtvoetig en niet dwingend te spelen. Let er daarom vooral op om het vijfdelige ritme over twee maten te verdelen, alsof het een tiendelige maat betreft.

Onlangs heb ik opnieuw een transcriptie gemaakt en daarbij nog wat meer op de details gelet. Veel plezier met spelen!

Karakačansko horo | Каракачанско хоро 🇧🇬

In maart 2021, tijdens de coronacrisis en met lockdown en avondklok heb ik via een videoverbinding danslessen begeleid van Jaap Leegwater in Burnaby (Canada, bij Vancouver). Jaap vroeg mij voor deze lessen om Karakačansko horo te spelen. Dit is muziek en dans van een oorspronkelijk Grieks volk, de Sarakatsani, dat door de sluiting van de grenzen midden vorige eeuw zich ook in Bulgarije heeft gevestigd.

Neem contact op als je rechthebbende bent van deze muziek, dan zorg ik dat het op een andere manier wordt gedeeld.

Skopsko sa-sa | Скопско са-са 🇲🇰

In april 2017 heb ik met het orkest Wii Muzikanti op een dansavond gespeeld. Het feest was naar aanleiding van het negentigjarig dansjubileum van Maurits en Tineke van Geel. Voor deze gelegenheid hebben we ook danslessen begeleid, onder andere van Ben Koopmanschap. Hij wilde onder andere een erg leuke dans doen uit het programma van Ivon Despotović – Eschweiler: Ciganska dvojka. Ontzettend swingende en opzwepende muziek om te spelen!

De naam die Ivon aan de dans had gegeven was Ciganska dvojka, maar de originele muziek heeft een andere naam: Skopsko sa-sa. Er zijn verschillende uitvoeringen van Skender Amet op YouTube te vinden, maar de uitvoering die Ivon voor haar dans had uitgezocht blijft met de trombones toch wel de leukste.

Bre neveste crnooka | Бре невесте црноока 🇲🇰

In mijn vroege jeugd ben ik al in aanraking gekomen met volksdansmuziek. Mijn moeder speelde in een orkestje dat elke week bij ons repeteerde. Zodoende ben ik regelmatig in slaap gevallen met bekende internationale volksdansmelodieën.

Eén van de mooiste melodieën die me altijd bij gebleven is, is het Macedonische liedje Bre neveste crnooka. De elf-delige maat, de octaaf sprongen met de dramatische Am – F wending en de lyrische zangmelodie zorgden daar waarschijnlijk voor.

De originele opname van Slobodanka Petrović is nu ook op YouTube te vinden.

Er is ook bladmuziek voor B♭-instrumenten beschikbaar.

Shota e Rexhës 🇦🇱

Op jacht naar een oude originele opname van de populaire volksdans Dasme e Rexhës kwam ik een oude video-opname tegen van een choreografie van het staatsensemble van Albanië. Zie onder. De eerste dans van deze choreografie sprak me juist erg aan, met een shota-achtige melodie en -ritme. Ik heb hem dan ook misschien niet helemaal terecht Shota e Rexhës genoemd. Valle Kosovare zou ook gekund hebben, maar ik denk dat dat de originele naam van de hele choreografie is. Uiteindelijk is Dasme e Rexhës te beluisteren vanaf 2’54’’.

Deze muziek is ook beschikbaar als B♭-partij, E♭-partij en partij genoteerd met de F-sleutel.