Gankino horo | Ганкино хоро 🇧🇬

Ik denk dat dit wel de bekendste muziek is in 11/16 maat: de Gankino horo van Boris Karlov. Als je op YouTube zoekt op Gankino horo vind je tientallen verschillende uitvoeringen.

Let op – de vierde melodie (hier onder in de bladmuziek strofe D) speelt Boris Karlov in zeven maten. Dat is niet door iedereen die deze muziek speelt opgepikt! Aangezien ik erg graag originele versies waardeer, heb ik het precies zo genoteerd.

Gabrovska kopanica | Габровска копаница 🇧🇬

Eind negentiger jaren had ik de eer om het kinderdansgezelschap Zarowe uit de stad Nijmegen te begeleiden.

De muziek van één van hun choreografieën was gecomponeerd door de klarinettist Nikolaj Venkov uit de stad Gabrovo. ik heb heel goede herinneringen van de samenwerking met deze bijzondere muziakant. De melodie waar ik het meeste van heb genoten is deze kopanica vanwege de bijzonder mooie melodieën en de danskracht die ze veroorzaken.

Deze muziek is in het kader van het aanleren van de choreografie voor de dansers wel opgenomen, maar deze opname is voor mij verloren gegaan. Gelukkig vond ik een opname van het orkest Soluna, die het speelden op een volksdansbal op het winterkamp van VTI in Kiental, Zwitserland, oudjaarsavond 1998. In Soluna speelden toen Ulrike Siems, Jan-Jaap Spaargaren, Gregor Schäfer, Hans Janssen, René Gosse en ik. Monique Lansdorp viel die avond in voor Helene Egberts en Kálmán Balogh speelde mee als gastmuzikant.

Het orkest Soluna is ontstaan uit het begeleidingsorkest van ‘Zarowe’ en heeft deze mooie kopanica gebruikt om het bal die avond te verrijken.

Elenino horo | Еленино хоро

De Elenino horo is een populaire dans in Bulgarije. De dans is in principe in een 7/8 maat, waarbij de accenten van de dans op de eerste, derde, vijfde en zesde tel van de maat liggen. Je zou het ook wel kunnen uitleggen als lang-lang-kort-lang.

Omdat dansers deze dans vaak graag vlot willen dansen ontstaat voor de musici een probleem: de muziek wordt te snel. Daarop is door een aantal musici een truc bedacht – door muzieknootjes weg te gooien hoef je er minder te spelen. Later meer aandacht daarvoor: deze muziek is keurig in 7/8 (of 14/16).

Krajdunavsko horo | Крайдунавско хоро 🇧🇬

Deze dansklassieker wordt op vrijwel elk volksdansbal gedanst. Is qua stijl echt Noord-Bulgaars, met een toonladder die ook veel in Roemenië voorkomt. Jaap Leegwater heeft aan het Nederlandse orkest Ranja met accordeonist Theo van Tol de opdracht gegeven om aan de hand van een aantal werkopnames met traditionele melodieën een stuk samen te stellen en zo is deze muziek ontstaan.

Het stuk bestaat uit twee delen. De eerste set melodieën, op de eerste pagina, moeten enigszins in ‘swing’ gespeeld worden. De tweede set melodieën zijn een stukje sneller en daarom is er geen ruimte meer voor swing. Luister naar de opname – dat helpt altijd!

Met dank aan Jaap die me toestemming heeft gegeven deze opname hier te gebruiken.

Na prât | На прът 🇧🇬

Een opzwepende râčenica uit Noord-Bulgarije uit het programma van Jaap Leegwater. De dans is niet zo typisch voor een râčenica, met twee rijen tegeover elkaar. Dit is ook waar de dans zijn naam aan ontleent – Na prât betekent zoiets als ‘op de staaf’. Ja, prât dus, niet pârt, maar dat kan natuurlijk slang zijn. 😉

Jaap heeft deze dans geleerd van Djado Boris die als enige van de dans/muziekgroep uit het dorpje Gradište tussen de steden Veliko Târnovo en Loveč het materiaal nog kon overbrengen, spelend op zijn viool en dansend tegelijk. Jaap heeft dat op film gezet en laten zien aan muzikanten uit Ruse die uiteindelijk als orkest Čanove het voor hem hebben uitgevoerd. Die uitvoering is uiteindelijk de basis geweest van de populariteit die deze muziek en deze dans heeft gekregen. 🥂

Orkest Čanove, Ruse, 1979, tijdens de opname van Na prât. Op de voorgrond Jaap die geconcentreerd de techniek bestuurt.
Met dank aan Jaap Leegwater voor het mogen plaatsen van deze opname die hij gemaakt heeft van orkest Čanove.

Do tri pâti | До три пъти 🇧🇬

Een zesmatige 5/16 pajduško horo uit Noord-Bulgarije. Komt uit het dansrepertoire van Jaap Leegwater en staat op zijn derde, blauwe plaat. De dans is volledig in drieën en met de zesdelige hoofdthema’s en de drie solothema’s van 16 maten komt de dans toch precies op de muziek uit.

Opgenomen door het Nederlandse orkest Ranja, met accordeonist Theo van Tol en violiste Nienke Lootsma.
Met dank aan Jaap Leegwater voor het hier mogen publiceren.

Bâčvanka | Бъчванка 🇧🇬

Een typisch soort Pravo horo uit Noord-Bulgarije. De accordeonist die je hier hoort is Veni Petkov uit de stad Vidin. Hij speelt de Bulgaarse versieringen echt heel mooi helder, een plezier om naar te luisteren.

Typisch aan deze melodie is het ‘ontbreken’ van de inzet op de eerste tel. En voorafgaand aan de dansmelodie kan je een Bavna pesen horen, een ‘langzaam lied’. Dat is een vaak geïmproviseerd ritmeloos stuk wat als een introductie voor de dansmelodie kan dienen.