Krajdunavsko horo | Крайдунавско хоро 🇧🇬

Deze dansklassieker wordt op vrijwel elk volksdansbal gedanst. Is qua stijl echt Noord-Bulgaars, met een toonladder die ook veel in Roemenië voorkomt. Jaap Leegwater heeft aan het Nederlandse orkest Ranja met accordeonist Theo van Tol de opdracht gegeven om aan de hand van een aantal werkopnames met traditionele melodieën een stuk samen te stellen en zo is deze muziek ontstaan.

Het stuk bestaat uit twee delen. De eerste set melodieën, op de eerste pagina, moeten enigszins in ‘swing’ gespeeld worden. De tweede set melodieën zijn een stukje sneller en daarom is er geen ruimte meer voor swing. Luister naar de opname – dat helpt altijd!

Met dank aan Jaap die me toestemming heeft gegeven deze opname hier te gebruiken.

Na prât | На прът 🇧🇬

Een opzwepende râčenica uit Noord-Bulgarije uit het programma van Jaap Leegwater. De dans is niet zo typisch voor een râčenica, met twee rijen tegeover elkaar. Dit is ook waar de dans zijn naam aan ontleent – Na prât betekent zoiets als ‘op de staaf’. Ja, prât dus, niet pârt, maar dat kan natuurlijk slang zijn. 😉

Jaap heeft deze dans geleerd van Djado Boris die als enige van de dans/muziekgroep uit het dorpje Gradište tussen de steden Veliko Târnovo en Loveč het materiaal nog kon overbrengen, spelend op zijn viool en dansend tegelijk. Jaap heeft dat op film gezet en laten zien aan muzikanten uit Ruse die uiteindelijk als orkest Čanove het voor hem hebben uitgevoerd. Die uitvoering is uiteindelijk de basis geweest van de populariteit die deze muziek en deze dans heeft gekregen. 🥂

Orkest Čanove, Ruse, 1979, tijdens de opname van Na prât. Op de voorgrond Jaap die geconcentreerd de techniek bestuurt.
Met dank aan Jaap Leegwater voor het mogen plaatsen van deze opname die hij gemaakt heeft van orkest Čanove.

Do tri pâti | До три пъти 🇧🇬

Een zesmatige 5/16 pajduško horo uit Noord-Bulgarije. Komt uit het dansrepertoire van Jaap Leegwater en staat op zijn derde, blauwe plaat. De dans is volledig in drieën en met de zesdelige hoofdthema’s en de drie solothema’s van 16 maten komt de dans toch precies op de muziek uit.

Opgenomen door het Nederlandse orkest Ranja, met accordeonist Theo van Tol en violiste Nienke Lootsma.
Met dank aan Jaap Leegwater voor het hier mogen publiceren.

Bâčvanka | Бъчванка 🇧🇬

Een typisch soort Pravo horo uit Noord-Bulgarije. De accordeonist die je hier hoort is Veni Petkov uit de stad Vidin. Hij speelt de Bulgaarse versieringen echt heel mooi helder, een plezier om naar te luisteren.

Typisch aan deze melodie is het ‘ontbreken’ van de inzet op de eerste tel. En voorafgaand aan de dansmelodie kan je een Bavna pesen horen, een ‘langzaam lied’. Dat is een vaak geïmproviseerd ritmeloos stuk wat als een introductie voor de dansmelodie kan dienen.

Poljanska râčenica | Полянска ръченица 🇧🇬

Deze melodie wordt in het internationaal volksdansrepertoire gebruikt voor Râčenica na horo, met name in Noord Amerika. Voor Râčenica na horo zijn drie melodieën in omloop (op volgorde van tijd):

  1. De melodie van het liedje Dobra iz pâtja vârveše in een choreografie van Dimiter Dojčinov bij het ensemble ‘Râčenica’ (dit is de bron van de dans);
  2. Deze melodie die in 1980 bij de dans is geïntroduceerd door Jaap Leegwater;
  3. De Bliznakovska râčenica die later als dansmelodie voor dezelfde dans is geïntroduceerd door Bianca de Jong.

Let bij het spelen van deze muziek op de verschillende ‘eindes’ van de melodieën onder de volta haken. Deze lopen hier vaak naar de volgende strofe toe en als je die mist loop je vast!

Met dank aan Jaap die deze kopie van de moederband met ons deelt!