Ristovo oro | Ристово оро 🇲🇰

Als je ooit bij een van de concerten van de Nederlandse Balkanswingband Sultan bent geweest, zal je deze muziek zeker kennen. Ik volg ze al sinds eind jaren tachtig en dacht altijd dat het geschreven was door Rob Kerkhoven of Bert Kruijer. Ook omdat Google het niet kon vinden – Sultan noemt het Ristino oro… Net volksmuziek, die titels! 😉

Laatst was ik bij een concert van Sultan en speelden ze het! Na het concert vroeg ik Bert meteen wie het had geschreven – en tot mijn verrassing was het muziek van Ferus Mustafov. Toen was ook het misverstand van de titel snel opgelost.

Sultan heeft een opname hiervan op een CD gezet die in 2008 is uitgebracht naar aanleiding van hun twintigjarig jubileum. Het spijt me Ferus, maar jouw versie haalt het niet bij de muzikale drive van Sultan!

Als ik goed heb gerekend bestaat Sultan volgend jaar 35 jaar – alvast hartelijk gefeliciteerd!

Kirilovska râčenica | Кириловска ръченица 🇧🇬

Eerst gehoord op een CD van de accordeonist Dimitâr Angelov en daarna op de grammofoonplaat van de Asenovgradskata narodna grupa. Luister zelf en geniet mee: dit is een van de meest opzwepende en afwisselende Bulgaarse dansmelodieën die je kan vinden.

En het behoort tot een belangrijke verzameling, op de plaat Balkanton BHA 11572, die samen met het Rodoljubie harmonicakwartet is opgenomen. Beide orkesten onder leiding van Dimitâr Angelov, die deze maand zijn tachtigste verjaardag heeft gevierd.

Van deze muziek is ook een – eigenlijk zeer goede – live opname gemaakt:

Van de Asenovgradskata narodna grupa zijn ook andere nummers heel bekend, zoals Asenovgradsko horo en Gabârsko horo. Allemaal te beluisteren op dezelfde plaat (let op: dit is een ingesloten afspeellijst, de knop rechtsboven klapt de lijst uit).

To aidóni | Το αηδόνι 🇬🇷

Uit het programma van het orkest Čalgija deze muziek met een wel heel ingewikkeld ritme, zelfs ik moest het een paar keer langs laten komen. Maar als je hem speelt is het redelijk verslavend.

Το αηδόνι is Grieks voor de nachtegaal: de zang van deze vogel heeft vast de oorspronkelijke muzikant geïnspireerd.

De maatsoort – zoals ik hem denk – is een combinatie van twee maten. 2+3+3+2+2 / 16 en 2+3+2+2 / 16. In de Bulgaarse muziek komt de tweede maat voor en wordt dan Grânčarsko horo genoemd. De eerste maat zou je ook zo kunnen denken – maar dan met een dubbel 3/16 element er in. De eerste maat kan je ook opdelen in 2+3 / 16 (pajduško) en 3+2+2 / 16 (‘normale’ 7/16) als je dat makkelijker lijkt.

Dick van der Zwan leert een dans aan op deze muziek met de naam Thessaliótiko Vláchiko Syngathistós Chorós – deze naam spreek je ook uit in 21/16.

Wouter Swets, de oorspronkelijk oprichter en bandleider van orkest Čalgija, was geinspireerd door een opname van Símon Karás. Deze opname is o.a. te vinden via Spotify:

Jo jon | Ջօ ջօն 🇦🇲

Uit het dansprogramma van de legendarische Armeense dansdocent Tom Bozigian deze opzwepende dans. Hij presenteerde deze dans van professor Arbatov van de Armeense staatsschool voor choreografen.

Hieronder de opname van Jo Jon die ik deel met toestemming van Tom Bozigian. Hij nam de muziek op in 1977 met zijn orkest: 

• Nick Movsesian – klarinet
• Hovsep Sepedjian – accordeon
• Gevork Sepedjian – gitaar
• Tom Bozigian – percussie

Poustséno (Skopákis) | Πουστσένο (Σκοπάκης) 🇬🇷

De Poustséno, ofwel Levéntikos, is een traditionele dans uit Grieks West-Macedonië en de meest voorkomende dans in de streek van Florina. Hij is ook in Albanië en in het land Noord-Macedonië bekend. De Griekse macedoniërs noemen de Levéntikos pousnotos wat ‘los’ betekent, terwijl hij in de dialecten van Florina bekend staat als poustseno of poustsenoto. De naam puščeno is afgeleid van het werkwoord ‘pusčam’, wat de betekenis heeft ‘om iets vrij te maken, iets dat ik tot nu toe beperkt heb gehouden’.

Deze melodie heb ik leren kennen via Okke en wordt gespeeld door de klarinettist Giórgos Skopákis.

Blagoevgradsko horo | Благоевградско хоро 🇧🇬

Meester Trajčo Sinapov was niet alleen goed in het vertolken van muziek uit Šoploek, hij was ook een uitmuntende vertolker van de Macedonische stijl. In deze Blagoevgradsko horo speelt hij een bijna barok versierde melodie.

Deze melodie heeft Jaap leegwater ook gebruikt als basis voor een dans, echter om de muziek passend te maken voor de dans heeft hij de strofes anders in elkaar gezet. De juiste bladmuziek hiervoor vind je hier.

Donkino oro | Донкино оро 🇲🇰

Door (het orkest van) accordeonist Stevo Teodosievski en de legendarische klarinettist Medo Čun gespeelde snelle dans in 7/16 maat. Ik ken deze dans vooral van de dansavonden in Amsterdam waar er een dans op werd gedaan die in de verte op een Kjustendilska râčenica lijkt. Dit nummer zou zo in de West-Bulgaarse stijl passen, wat maar aangeeft hoe nauw verbonden de Macedonische en Bulgaarse cultuur zijn (en dat ligt wel gevoelig).

Maar dit is Macedonisch.

Ik ken drie opnames van deze melodie. Behalve degene die ik heb uitgewerkt bestaat er nog een nieuwere opname, opgenomen op de CD ‘Chaje Shukarije’ van Esma Redžepova (World Connection WC43016). De CD is opgenomen door het orkest van Teodosievski, een paar jaar nadat hij was overleden – maar Medo Čun speelt wel mee. De opname is helaas nooit online gepubliceerd.

De derde opname van deze melodie is traditioneler uitgevoerd, gespeeld door dwarsfluitist Ivan Terziev.

Donkino oro uitgevoerd door Medo Čun met (het orkest van) Stevo Teodosievski
Donkino oro uitgevoerd door Ivan Terziev op dwarsfluit.

Petrovo horo | Петрово хоро 🇧🇬

Tijdens onze Jamulus sessies speelde Hans een keer deze kopanica en we werden allemaal gegrepen door de prachtige melodie. Nou wil ik altijd weten waar iets vandaan komt, maar Hans wist niet meer dan dat het van een oud Balkanton singletje kwam.

Ik heb hem uiteindelijk voorgespeeld aan Jaap. Hij herkende het meteen, wist zelfs een plaatnummer te herinneren, maar dat klopte toch niet. Gelukkig vond hij, toen hij weer thuis was, het juiste singletje: Balkanton ВНК 3395. En de beschrijving van de dans die hij er ooit op heeft gemaakt.

Dank je wel Jaap voor het vinden van de originele opname!

Toen kon ik hem uitwerken!